است كه ايشان هنگام شهادت ، 42 سال « 1 » سن داشت و شيخ مفيد ، سال شهادت ايشان را 120 ه - . ق ، مىداند . بنابراين ولادت او ، سال 78 ه - . ق ، مىباشد . اما شيخ مفيد در كتاب ديگرش به نام « مسار الشيعه » ، سال شهادت زيد را اول صفر 121 ه - . ق ، ذكر مىكند و گويا وى ، اين تاريخ را اختيار كرده است . « 2 » بعضى از محققان نيز اين قول را پذيرفته و با كم كردن مدت عمر ايشان ، تولد وى را در سال 79 ه - . ق ، ذكر نموده‌اند كه اين قول ، به درستى ، نزديك‌تر مىباشد . مادر زيد درباره نام مادر زيد نيز اختلاف است ؛ شمارى از مورخان و علماى انساب ، نام او را « غزاله » « 3 » نوشته‌اند . بعضى ، از او به نام « جيّد » « 4 » يا « جيدا » و بعضى ديگر ، به‌نام « حيدان » « 5 » ياد كرده‌اند . در روايتى نيز آمده كه نام وى ، « حوراء » بوده است . « 6 » به هرحال ، او كنيزى شايسته و بانجابت بود كه مختار بن ابىعبيده ثقيفى ، « 7 » او را

--> ( 1 ) . الارشاد ، ج 1 ، ص 148 ؛ تاريخ طبرى ، ج 8 ، ص 272 ؛ طبقات الكبرى ، ج 5 ، ص 250 . ( 2 ) . قاموس الرجال ، ج 4 ، ص 471 ؛ قيام زيد بن على ( ع ) ، ص 18 . ( 3 ) . المجدى ، ص 156 ؛ زيد الشهيد ( ع ) ، ص 8 . ( 4 ) . نهاية الإختصار ، ص 66 ؛ سرّ السلسلة العلويّة ، صص 32 و 56 ؛ الحدائق الوردّية ، ص 451 . ( 5 ) . بحار الانوار ، ج 46 ، ص 215 ؛ ثورة زيد بن على ( ع ) ، ص 26 . ( 6 ) . فرحة الغرى ، ص 262 ؛ كامل مبرّد ، ج 3 ، ص 189 ؛ أعيان الشيعه ، ج 7 ، ص 107 . ( 7 ) . علامه امينى در كتاب الغدير ، ج 2 ، صص 343 - 348 ، قيام مختار را نهضتى شرعى و الهى و مورد رضاى امام ، توصيف مىكند . در همين رابطه ، محقق عالى مقام ، جناب سيد ابو فاضل رضوى اردكانى ، كتاب مستقلى به نام قيام مختار ، تأليف نموده است كه در نوع خود ، كم‌نظير است . وى در اين كتاب ، قيام مختار ابى عبيده ثقفى ، انگيزه قيام ، كيفيت جهاد ، اصحاب و ياران ، اقوال علما را درباره شخصيت مختار ، را به خوبى بررسى و تحليل نموده است .